15/01/2019 - Afsluitende lezing Bram Goossens - tentoonstelling

jan
21

In 2018 bestond onze vereniging, VVS Cygni, tien jaar. Reden voor ons om hier een speciaal jaar van te maken. We trekken geregeld voor een waarneemweekendje naar Noord-Frankrijk, maar voor onze tiende verjaardag mocht het wat verder weg zijn en wat langer duren. De locatie van de remote sterrenwacht van ons lid Bram Goossens is een ideale astro-bestemming: facililiteiten die je op een camping mag verwachten (wij huurden een gîte) op een heuvelflank naast een onooglijk, klein dorpje op de grens van de Drôme en de Hauts-Alpes. We hebben er met acht personen een week verbleven en er ons goed geamuseerd. Ondanks verschillende regennachten, hebben we toch goed kunnen waarnemen en sterrenbeelden kunnen uitpluizen zoals de boogschutter, die in onze streken vaak iets te laag staan. Een uitgebreider verslag hierover staat op onze website.

Om ons tienjarig bestaan luister bij te brengen, organiseerden we ook een kleine tentoonstelling in de bibliotheek van Lille die bijna drie weken zou duren, van 27 december 2018 tot en met 15 januari 2019. Het idee kwam van Luc Wouters, zo’n beetje onze stichter. De eerste plannen en afspraken werden tijdens ons verblijf in Frankrijk gemaakt. In de bibliotheek is een klein zaaltje ter beschikking dat wij gedurende deze periode mochten gebruiken.

Als onthaal werden op panelen van de gemeente affiches, foto’s en dergelijke gehangen die een beeld gaven van waar amateurastronomen zoal mee bezig zijn en welke grote projecten we met Cygni reeds verwezenlijkt hebben, we denken hier voornamelijk aan de bouw van 10 telescopen voor en door jongeren in 2015-2016. In dit eerste deel Stelden we ook drie telescopen op: een 25cm newton op EQ-6, een 80mm daystar zonnekijker en een zelfgebouwde 11cm newton op brina-montering die door ons lid Juul Verhoeven omstreeks 1975 gebouwd werd.

Een tweede deel van de tentoonstelling was gericht op het ATM-gebeuren en dan vooral het spiegelslijpen, via een aantal foto’s kregen de bezoekers een idee van het slijpen en vooral het meten, maar we hadden ook een slijptafeltje voorzien waarop Johnny Oliviers tijdens de loop van de tentoonstelling een 15 cm spiegel heeft geslepen. Dit praktische gedeelte bleek erg in de smaak te vallen.

Deel drie was een theoretische uitleg over hoe het oog, verrekijkers en telescopen licht verzamelen. In deze zone stonden zes telescopen, twee verrekijkers, een set oculairen en toebehoren. We hingen hier ook een grote maankaart op met de landingsplaatsen van alle on- en bemande maanlandingen. De recente Chinese missie naar de voor ons onzichtbare kant van de maan was bij het ter perse gaan van de kaart nog niet gelanceerd, dus deze ontbrak.

Deel vier was voorbehouden om de problematiek rond lichthinder bekend te maken. Affiches, verkregen via de werkgroep lichthinder van de VVS werden opgehangen, samen met enkele lichtvervuilingskaartjes en foto’s vanuit het ISS. In dit deel stonden nog eens twee telescopen en draaide ook continu de presentatiefilm van de astrofoto’s die Bram samen met Karel Teuwen heeft gemaakt op groot scherm. Een film van 15 minuten waarvoor regelmatig het licht in de zaal werd gedoofd.

Verderop in het vijfde deel hingen ingelijste foto’s die Bram gemaakt heeft met zijn remote sterrenwacht. Ook toonden we hier het programma stellarium op groot scherm, we zijn zelf zeer te spreken over dit digitale planetarium en gebruiken het regelmatig als planning-instrument. Vele bezoekers waren hierin geïnteresseerd en gaven aan dit ook te zullen installeren thuis. Ook in deze zone verzamelden we een aantal boeken, atlassen en sterrenkaarten, alsook enkele inkijkexemplaren van heelal en astra.

Het laatste deel tenslotte, was gericht op de maantekeningen van Johnny Oliviers, een vijftal werd ingelijst en opgehangen. We leerden het schetsen van de maan dankzij Jef De Wit tijdens een workshop op starnights in Zillebeke. Vele mensen dachten eerst dat het om foto’s ging, tot wij ze aanmoedigden eens van dichterbij te kijken. Hier, aan het eind van deze tentoonstelling, deelden we folders uit aan onze bezoekers, zowel onze eigen, bescheiden folder met een voorstelling van onze vereniging en contacgegevens als de folders die we van VVS ontvingen. Vele mensen gaven aan eens een kijkje te komen nemen tijdens onze waarneemavonden, hopelijk zien wij er veel van terug en wie weet komen er nieuwe aanmeldingen voor een Cygni- en/of VVS-lidmaatschap. Daarnaast maakten we ook nog een beetje promotie voor onze jeugdcursus die op 25 januari start: vijf vrijdagavonden, gericht op leerlingen van het vijfde en zesde leerjaar, waarin wij ze een beetje theorie geven en leren waarnemen met onze telescopen.

Tijdens de openingsuren van de bibliotheek hebben wij 148 bezoekers geteld die een kijkje kwamen nemen in de tentoonstellingsruimte, een woordje uitleg en een foldertje kregen. Tijdens de vakantieperiode was het rustig in de bibliotheek.
Vanaf 7 januari, tot en met 15 januari mochten wij ook 14 klassen van de lagere scholen in Groot-Lille ontvangen voor een rondleiding van telkens ongeveer één uur. In totaal 287 leerlingen uit de vierde, vijfde en zesde leerjaren kwamen langs met hun leerkrachten. Zij hebben geleerd hoe telescopen er uit zien, mochten ze eens aanraken en bewegen, keken vol verwondering naar de astrofoto’s van Bram en Karel (de “ooh’s, aah’s en waauw’s” waren niet te tellen). We gaven ze een demo spiegelslijpen waarbij ze de uitholling van de spiegel met eigen ogen zagen gebeuren en ook mochten voelen. We lieten ze ook uitgebreid kennis maken met stellarium en konden aan de hand van dit programma laten zien waarvoor ze de volgende dag wat vroeger moetsten opstaan (een schaduwovergang op Jupiter bijvoorbeeld).
Intensief om te doen, enorm veel vragen beantwoord, maar soms ook het antwoord schuldig moeten blijven, die jonge gasten zijn vaak heel gedreven in het zoeken naar verklaringen voor fenomenen die wij ook niet altijd heel goed begrijpen.
Ze vertrokken steevast met een welgemeende “dankuwel”, hopelijk een beetje slimmer gemaakt en bewust van problemen zoals lichtvervuiling. Bij enkele van hen hebben we zeker en vast een zaadje geplant, als de interesse er zo jong al is, kan dit uitgroeien tot wie weet, nieuwe amateurastronomen?

Als afsluiter van de tentoonstelling werd op 15 januari een lezing gehouden door Bram Goosens: “sterrenkunde voor en door amateurs”. Bram vertelde gedurende enkele uren over de vele facetten van onze mooie hobby. We telden hier 26 aanwezigen, mensen die erg geïnteresseerd waren, vragen stelden en aangaven ons zeker tijdens een waarneemavond een bezoekje te brengen.

Mijn dank gaat uit naar alle leden van VVS Cygni die meegeholpen hebben aan deze tentoonstelling door de zaal klaar te zetten, een kijker beschikbaar te stellen, foldertjes te ontwerpen en te drukken, bezoekers uitleg te geven en klassen rond te leiden. Speciale dank aan Luc Wouters en Johnny Oliviers die heel veel vrije tijd opgeofferd hebben.

No comments